Zarządzanie procesem produkcyjnym, zarządzanie produkcją
Narzedziownie.pl - portal dla firm produkujących formy wtryskowe, tłoczniki, wykrojniki i inne narzędzia

Drukuj | Prześlij link znajomemu | Wyszukaj w serwisie

Kompletna biblioteka 3D MCAD podstawowych łączników gwintowych według standardów konstrukcyjnych danych Polskimi Normami, dedykowana dla systemu UGS Solid Edge v18

Budzyński Adam, Bieniaszewski Wojciech, Kościanowski Szymon, Bachan Michał Koło Naukowe Solid Edge (KNSE),
Katedra Eksploatacji Maszyn,
Wydział Mechaniczny,
Akademia Techniczno-Rolnicza w Bydgoszczy



1. Wstęp

Jednym ze sposobów znacznego przyspieszenia wspomaganych komputerowo prac konstrukcyjnych 3D MCAD (ang. Mechanical Computer Aided Design) jest wykorzystanie cyfrowych bibliotek normaliów. Dzięki stosowaniu bibliotek MCAD możliwe jest szybkie i łatwe wstawienie do projektu gotowych obiektów znormalizowanych, często pojawiających się wielokrotnie. Współcześnie stosuje się zarówno biblioteki symboli 2D (np. elementy ideowych schematów hydraulicznych, pneumatycznych, itd.) jak również biblioteki modeli 3D (np. typowe elementy złączne lub komponenty form wtryskowych). Według niezależnych firm konsultingowych, Użytkownicy najczęściej korzystają z zasobów modeli 3D podstawowych łączników gwintowych (śruby, nakrętki i podkładki), ponieważ są to elementy wykorzystywane jednocześnie i w sposób masowy w wielu różnych branżach inżynierskich, np. w przemyśle maszynowym, narzędziowym, samochodowym, lotniczym, produktów konsumenckich, itd. Większość producentów oprogramowania 3D MCAD dostarcza Użytkownikom rozbudowane biblioteki złączy gwintowych wg najpopularniejszych na świecie standardów konstrukcyjnych, m.in. ISO, ANSI, UNI, GB, DIN, JIS, GOST, itd. Należy jednak dodać, iż dotychczas oferowane biblioteki komercyjne zawierają jedynie najczęściej stosowane typoszeregi części. Znaczna część Użytkowników systemów MCAD na terenie Polski wykorzystuje jednak w swej pracy standardy konstrukcyjne określone przez Polskie Normy (PN-EN, PN-EN ISO, PN/M). W żadnym z oferowanych na polskim rynku programów MCAD nie wbudowano dotychczas biblioteki ww. normaliów PN o odpowiednio rozbudowanych zasobach. Wobec powyższego zaistniała potrzeba opracowania kompletnej biblioteki ww. złączy gwintowych, adresowanej przede wszystkim do polskich konstruktorów oraz ich zagranicznych kooperantów.

2. Opis zasobów biblioteki „KNSE - Solid Edge - Fasteners Library 2006”

Członkowie Koła Naukowego Solid Edge (KNSE) z Wydziału Mechanicznego Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy wykonali bibliotekę numeryczną zawierającą modele śrub, nakrętek i podkładek o geometrii danej WSZYSTKIMI adekwatnymi Polskimi Normami, obowiązującymi na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem rozporządzenia Polskiego Komitetu Normalizacyjnego na rok 2006. Zasoby biblioteki przedstawiono w Tablicy 1. Tablica 1. Wykaz Polskich Norm, według których zamodelowano śruby, nakrętki i podkładki, wchodzące w skład biblioteki „KNSE - Solid Edge - Fasteners Library 2006” (podsumowano liczbę norm oraz należących do nich typoszeregów)



3.Metoda tworzenia biblioteki złączy gwintowych

Wykorzystano możliwości parametryzowania modeli części, tworzonych w systemie 3D MCAD UGS Solid Edge. W przypadku danego typoszeregu odpowiedniej normy, w module Solid Edge - Part wykonano jeden całkowicie sparametryzowany obiekt danego łącznika gwintowego. Każdemu z wymiarów części przypisano odpowiednią zmienną, co w przypadku modelu śruby dotyczyło m.in. następujących wielkości: rozmiaru gwintu, długości trzpienia, długości części nagwintowanej, wysokości łba, szerokości łba „pod klucz”, itd. W zależności od wartości każdej ze zmiennych, model może w elastyczny sposób zmieniać swój kształt i rozmiary. Proces wprowadzenia zmiennych geometrycznych, przyporządkowania ich odpowiednim wymiarom, a także nadawania ich wartości początkowych przeprowadzono w module Solid Edge Part z zastosowaniem narzędzia Tablica zmiennych (Rys. 1). Możliwe kombinacje zmiennych - odpowiednie dla każdego z odmiennych typoszeregów danej normy – zapisano w pliku tekstowym, pełniącym docelowo rolę pliku wsadowego (Rys. 2). Po pobraniu z pliku wsadowego właściwej kombinacji zmiennych, sparametryzowany model pierwotny ulega transformacji w odpowiedni model pochodny, co w przypadku modelu śruby oznacza wygenerowanie nowego pliku zawierającego śrubę o danym rodzaju gwintu, skoku, rozmiarach łba, itd. Dzięki temu, na podstawie właściwej transformacji zaledwie jednego modelu pierwotnego uzyskano możliwość wygenerowania modelu każdego łącznika gwintowego uwzględnionego w opisie danej normy. Uzyskano więc znaczną oszczędność miejsca zajmowanego na dysku przez bibliotekę oraz zmniejszono zapotrzebowanie na pamięć operacyjną stacji roboczej.

4. Interface i zastosowanie biblioteki „KNSE - Solid Edge - Fasteners Library 2006”

Bibliotekę uruchamia się z poziomu modułu Solid Edge Assembly, służącego do tworzenia zespołów 3D. Chcąc umieścić dany model w pliku zespołu, należy wybrać w oknie biblioteki:
  • rodzaj łącznika gwintowego np. śrubę,
  • daną normę, np. PN-90/M-82244: Śruby z prowadzeniem pod łbem z łbem sześciokątnym zmniejszonym,
  • rozmiar i skok gwintu, np. M10x1.25,
  • długość trzpienia śruby, np. 80 mm.
Podczas doboru złącza gwintowego, dla intuicyjnego zobrazowania jego geometrii, a także uwidocznienia powiązań nazw zmiennych geometrycznych z odpowiednimi wymiarami, dostępny jest podgląd modeli, zarówno 2D, jak i 3D. Podgląd 2D składa się z dwóch okien, w których przedstawiono zwymiarowany model w widoku głównym (Rys. 3a), a także izometrycznym. Podczas doboru złącza z podglądem 3D (Rys. 3b), w odpowiednim oknie możliwy jest obrót modelu, jego przesunięcie lub zbliżenie, celem zobrazowania szczegółów. Należy zwrócić uwagę, iż nazwa plików zawierających modele wstawianych do zespołu łączników gwintowych składa się z nazwy własnej normy oraz wartości najważniejszych parametrów geometrycznych danej części (wymóg PN). Po wybraniu opisanych powyżej parametrów śruby, zostanie wygenerowany i wstawiony do zespołu części plik o nazwie PN-90_M-82244_M10x1.25_80.par. Dzięki temu znacznie ułatwiono nawigację Użytkownika w zespole części, co ma szczególne znaczenie zwłaszcza podczas pracy w dużych złożeniach, w których skład wchodzić może nawet 100.000 części. Przykład zespołu części, do którego wprowadzono niezbędne modele złączy gwintowych wg PN przedstawiono na Rys. 4. Jest to fragment tzw. przystawki napędowej suszarni obrotowej materiałów sypkich. Uwagę zwraca względnie szeroki zakres zastosowanych w tym zespole rodzajów gwintów, od M8 (montaż osłony) do M90 (montaż wieńca zębatego).


Rys. 1. Sparametryzowany model 3D MCAD wybranej śruby, w którym wartości wymiarów powiązano ze zmiennymi matematycznymi z zastosowaniem narzędzia Tablica zmiennych



Rys. 2. Fragment wsadowego pliku tekstowego, zawierającego możliwe kombinacje wartości zmiennych, umożliwiające wygenerowanie dowolnego elementu, opisanego przez daną Polską Normę




Rys. 3. Interface Użytkownika biblioteki podczas doboru normy, rodzaju i skoku gwintu oraz długości trzpienia podczas wstawiania modelu śruby do zespołu części z uwzględnieniem jego podglądu: a) 2D, b) 3D




Rys. 4. Przykład zespołu części, do którego wprowadzono modele łączników gwintowych pobranych z biblioteki

Rys. 5. Zmiana wartości wybranej zmiennej geometrycznej łączników gwintowych, przeprowadzona po ich trwałym umieszczeniu w pliku zespołu


Rys. 6. Przykład zastąpienia wskazanych łączników gwintowych elementami należącymi do innej normy




Użytkownik ma możliwość edycji wartości dowolnej zmiennej każdego z modeli pobranych z biblioteki. Dzięki temu, umieściwszy w pliku zespołu np. model śruby o nieprawidłowej długości, nie ma potrzeby jego usuwania i generowania w bibliotece nowej części. Co więcej, zmiana ta może dotyczyć tylko jednej śruby, kilku śrub odpowiednio wskazanych lub wszystkich śrub danego rodzaju. Na Rys. 5. przedstawiono przykład zmiany długości wybranych śrub, przeprowadzonej po ich umieszczeniu w pliku zespołu. Po manualnej edycji geometrii modelu, np. długości śruby, istnieje możliwość automatycznej aktualizacji nazwy pliku, w którym zapisano daną część. W równie łatwy sposób Użytkownik jest w stanie zastąpić wybrane łączniki gwintowe elementami należącymi do innej normy, np. zastąpić wskazane modele nakrętek sześciokątnych zwykłych (PN-EN ISO 4032) modelami nakrętek sześciokątnych samozabezpieczających z kołnierzem stożkowym (PN-EN 1663). Przykład zamiany odpowiednich modeli przedstawiono na Rys. 6.

5. Przykłady zautomatyzowania czynności MCAD poprzez tworzenie para-inteligentnych zespołów łączników gwintowych

Łączniki gwintowe stosuje się w większości przypadków w postaci tzw. kompletnych stosów, czyli zestawów składających się np. ze śruby oraz odpowiedniej ilości adekwatnych podkładek i nakrętek. Aby uniknąć konieczności osobnego wstawiania do zespołu każdego ze składników danego stosu, do dyspozycji Użytkowników oddano tzw. predefiniowane złożenia nastawne, składające się z danej śruby, podkładek i nakrętek, tworzące kompletne zbiory łączników gwintowych. Przykład danego zespołu przedstawiono na Rys. 7a. Po wstawieniu danego stosu do zespołu istnieje możliwość eliminacji nadmiarowych podkładek i nakrętek (bez utraty relacji przestrzennych) lub dodania dodatkowych elementów (Rys. 7b). Uprzednie zapisanie predefiniowanych stosów w postaci zespołów nastawnych umożliwia aktualizację geometrii połączenia gwintowego, np. po zmianie grubości łączonych płyt, co przedstawiono na Rys. 8.


Rys. 7. Predefiniowane stosy łączników gwintowych w postaci: a) pierwotnej, b) zmodyfikowanej przez Użytkownika po wstawieniu do zespołu



Rys. 8. Aktualizacja geometrii nastawnego układu łączników gwintowych po zmianie wymiarów obiektów nadrzędnych, tj. modeli łączonych płyt



Rys. 9. Proces półautomatycznego wykonywania otworów w płytach łączonych para-inteligentnymi stosami łączników gwintowych, pobranych z biblioteki: a) wstawienie podzespołu łączników, b) wskazanie lic czołowych płyt, w których mają zostać wykonane otwory, c) widok częściowy układu po wykonaniu otworów, d) przekrój 2D układu

Przeważnie podczas wstawiania odpowiednich łączników gwintowych do zespołu 3D, tworzy się odpowiednie relacje montażowe pomiędzy wstawianymi częściami, a elementami modeli istniejących już w zespole, np. relacja współosiowości pomiędzy trzpieniem śruby, a otworem wykonanym w jednej z łączonych płyt. W wielu przypadkach lokalizacja otworów montażowych w płycie może być jednak precyzyjnie określona dopiero po odpowiednim wstawieniu do zespołu danego obiektu (np. pulpitu sterowniczego), przytwierdzanego do danej płyty łącznikami gwintowymi. Istnieje więc potrzeba uniknięcia manualnego - i przeważnie wielokrotnego - wykonywania otworów w płytach na podstawie lokalizacji wstawionych do zespołu łączników gwintowych. Wobec powyższego, pliki stosów łączników gwintowych rozbudowano o dodatkowe informacje dotyczące półautomatycznego wykonywania danych otworów w miejscach uzasadnionych obecnością wstawianych części: śruby, podkładek i nakrętek. Mogą to być otwory zwykłe, gwintowane, walcowe, stożkowe, proste, pogłębiane lub ich kombinacje, przy czym ich wykonanie jest opcjonalne. Po umieszczeniu stosu łączników gwintowych w zespole, w którym nie wykonano jeszcze odpowiednich otworów (Rys. 9a), wskazuje się lica czołowe każdej z płyt, przez które mają one przechodzić (Rys. 9b). Widok częściowy zespołu, w którym wstawienie stosu łączników spowodowało wykonanie odpowiednich otworów przedstawiono na Rys. 9c, natomiast przekrój 2D na Rys. 9d. Uwagę zwraca fakt, iż łączniki gwintowe pobrane z biblioteki są na przekrojach pokazywane w widoku (ustawienie domyślne).

6. Wnioski

Wykonano kompletną bibliotekę numeryczną podstawowych łączników gwintowych według standardów konstrukcyjnych obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Uwzględniono w niej wszystkie Polskie Normy dotyczące śrub, nakrętek i podkładek, co oznacza nagromadzenie danych geometrycznych 1836. typoszeregów elementów opisanych 108. normami. Dzięki zaawansowanej parametryzacji części bazowych, tak bogata w zasoby biblioteka „KNSE - Solid Edge - Fasteners Library 2006”zajmuje na dysku względnie niewiele miejsca, tj. około 180MB. Uwagę zwraca możliwość elastycznego stosowania biblioteki. Oznacza to m.in. dostęp Użytkownika do wartości zmiennych geometrycznych łączników gwintowych po ich wstawieniu do zespołu, możliwość zastąpienia wybranych elementów częściami należącymi do innej normy, a także stosowanie para-inteligentnych zespołów stosów łączników, półautomatycznie tworzących niezbędne otwory w modelach łączonych płyt. Poprzez zastosowanie łatwego w edycji tekstowego pliku wsadowego, możliwa jest szybka i wydajna aktualizacja zasobów biblioteki w wyniku wprowadzenia nowych rozporządzeń Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. Wprowadzenie biblioteki „KNSE - Solid Edge - Fasteners Library 2006” na polski rynek oprogramowania inżynierskiego może spowodować ostateczne zażegnanie trudności, związanych ze stosowaniem polskich normaliów złącznych we współczesnych pracach konstrukcyjnych. Wobec powyższego zabudowanie biblioteki w systemie UGS Solid Edge V18 może przyczynić się do dalszego utrwalenia wizerunku tego programu, jako dominującego systemu 3D MCAD w segmencie „mid-range”. Na podstawie analizy rynku oprogramowania inżynierskiego stwierdza się, iż wykonanie biblioteki „KNSE - Solid Edge - Fasteners Library 2006” zawierającej geometrię wszystkich śrub, nakrętek i podkładek obowiązujących na terenie danego kraju jest ewenementem w branży 3D MCAD.


Liczba wyświetleń tego artykułu: 14994

Artykuł pochodzi ze strony: www.Narzedziownie.pl
© 2005 - Galactica Sp.j.